КУРСК

Курск // Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия / ред. совет: Т.В. Белова (пред.) [и др.]. – Минск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. – С. 186.

КУРСК, город в России, центр Курской области, на реке Сейм.

Впервые упоминается в «Житии Феодосия Печерского» (не ранее 1036), в летописях под 1095. В 1-й половине 12 в. К. стал центром удела, который вышел из состава Новгород-Северского княжества. По археологическим данным, город был уничтожен татаро-монголами в 1239. Однако до 1280-х гг. Кур­ское княжество переживало расцвет, имело статус великого, подчиняло себе ряд мелких удельных княжеств (например, Рыльское и Воргольское). В 1278 возле К. обосновался баскак Ахмат, который организовал здесь свои «слободы». В начале 1280-х гг. здесь произошло антитатарское восста­ние. В ответ хан Ногай прислал большое войско, ко­торое 20 дней опустошало Курское княжество. Пос­ле этих событий К. на долгое время перестал сущес­твовать. На его месте оставалось городище, а вокруг простиралось Поле - незаселённая степь, места кочевий ордынцев.

Около 1362, во время похода великого князя ли­товского Ольгерда на юго-восточные русские зем­ли, территория вокруг К. вошла в состав ВКЛ. Фор­мально К. стал одним из крайних пунктов на юго-восточной границе ВКЛ. Золотоордынские, а затем крымские ханы, которые считали себя прави­телями русских земель, выдавали великим князьям литовским ярлыки с правом владения определён­ными территориями, среди которых попадались не­существующие города, в т. ч. и К. Упоминается так­же в «Списке русских городов далёких и близких» (ввобще-то, "...дальних и ближних) (конец 14 в.) среди киевских городов. В середине 15 - начале 16 в. территория вокруг К. фактически входила в состав Великой Орды, на реке Сейм раз­мещались татарские кочевья. В 1487 напротив Кур­ского городища должна была произойти встреча русского и крымского послов, что свидетельствует об отсутствии влияния ВКЛ в этом регионе. Во вре­мя пограничных войн между ВКЛ и Великим кня­жеством Московским территория вокруг К. сменила формального владельца. По договору о перемирии 1503 границы ВКЛ отодвинулись на восток от райо­на К. Сам же город был восстановлен только в 1596, когда находился под российской властью.

 

Курск // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 2 т. Т.2: Кадэцкі корпус–Яцкевіч. – Мн.: БелЭн., 2006. – С. 170-171.

КУРСК, Куреск, (цяпер горад, цэнтр Курскай вобласці Расійскай Федэрацыі) горад на беразе р. Сейм пры ўпадзенні ў яе р. Тускар. Упершыню ўпамінаецца ў Жыціі Феадосія Пячэрскага (не раней 1036). Першае датаванае летапіснае ўпамінанне - 1095. У першай палове XII ст. стаў цэнтрам удзела, які вылучыўся са складу Ноўгарад-Северскага княства. У 1239 паводле археалагічных дадзеных быў знішчаны манголамі. Аднак да 80-х XIII ст. Курскае княства адчувала росквіт, мела статус Вялікага, кіравала шэрагам дробных удзельных княстваў (напрыклад, Рыльскім, Варгольскім). З 1278 у раёне Курска усталяваўся баскак Ахмат, які арганізаваў тут свае "слабоды". У пачатку 80-х XIII ст. адбылося антытатарскае паўстанне. У адказ войска, прысланае ханам Нагаем, 20 дзён спусташала Курскае княства, пасля чаго ў летапісах звесткі аб Курске больш не трапляліся. На доўгі час Курск спыніў свае існаванне. На месцы Курска заставалася гарадзішча, а вакол распасцілалася Поле - незаселены, неўзараны стэп, які перыядычна выкарыстоўвалі ардынцы ў якасці качэўяў. Заселеная тэрыторыя да XVI ст. пачыналася больш за 100 км на захад ад Курска. Каля 1362 падчас паходу Альгерда ў паўднёва-ўсходнія рускія землі тэрыторыя вакол Курска трапіла ў склад ВКЛ. Фармальна Курск становіцца адным з крайніх пунктаў на паўднёва-ўсходняй мяжы ВКЛ. Залатаардынскія, а потым крымскія ханы, якія лічылі сабе ўладарамі зямель былой Кіеўскай Русі, выдавалі вялікім князям літоўскім ярлыкі з правам валодання пэўнымі тэрыторыямі, сярод якіх трапляліся, нават, і не існаваўшыя гарады, такія як Курск. Курск таксама ўпамінаецца ў "Спісе рускіх гарадоў дальніх і бліжніх" канца XIV ст. сярод кіеўскіх гарадоў. У сярэдзіне XV - пачатку XVI ст.  тэрыторыя вакол Курска фактычна ўваходзіла ў склад Вялікай Арды: на р. Сейм размяшчаліся татарскія качэўі. У 1487 насупраць Курскага гарадзішча павінна была адбыцца сустрэча рускага і крымскага паслоў, што сведчыць аб адсутнасці ўплыву ВКЛ у гэтым рэгіёне. Падчас памежных войнаў паміж ВКЛ і Вялікім княствам Маскоўскім тэрыторыя вакол Курска змяніла фармальнага ўладальніка. Ад раёна Курска мяжа ВКЛ адсунулася на ўсход па дагавору аб перамір'і 1503 г. Горад быў адноўлены толькі ў 1596 ужо пад расійскай уладай. Курск стаў адным з галоўных цэнтраў барацьбы з Крымскім ханствам, месцам арганізацыі "станічнай і палявой службы" Расійскай дзяржавы.

Літ.: Загоровский В.П. История вхождения Центрального Черноземья в состав Российского государства в XVI веке. Воронеж, 1991.

Віктар Цемушаў

Страницы: 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6 · 7



Сайт Виктора Темушева.

Поиск

Облако тегов

беларусь велиж «великое княжество московское» «великое княжество тверское» «верхнеокские княжества» «верховские княжества» витовт вкл воротынск «восточная европа» «вяземское княжество» вязьма «вялікі гістарычны атлас беларусі» граница границы «грюнвальдская битва» дмитровец «древняя русь» «золотая орда» «историческая география» карты крайшино «кричевский повет» «куликовская битва» «литовско-московская граница» «литовско-тверская граница» любутск «московско-литовская война» «московско-литовская граница» «московско-литовские войны» «московское княжество» «мстиславское княжество» ольгерд опаков «османская империя» «пограничная война» «полоцкое воеводство» «полоцкое княжество» поугорье «речь посполитая» «ржевская земля» «рославльский уезд» россия русь «северо-восточная русь» «северская земля» славяне спиридонов «средние века» ягайло